دولت سوئد روز پنجشنبه ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ گزارش نهایی یک تحقیق رسمی را تحویل گرفت که میخواهد تقسیم پول میان دبیرستانهای شهرداری و مدارس آزاد (friskolor) را برابرتر کند. مهمترین پیشنهاد آن این است که مبلغی که برای هر دانشآموز پرداخت میشود به امتیاز نمرههای او در مدرسهی پایه بستگی پیدا کند و ۵ درصد از سهم دانشآموزان با نمرهی بالا به دانشآموزان با نمرهی پایین منتقل شود.
این گزارش با عنوان «ابزارهایی برای توزیع برابرتر منابع» (SOU ۲۰۲۶:۶۵) را لنا هولمدال (Lena Holmdahl)، بازرس ویژهی دولت، نوشته است. سیمونا موهامسون (Simona Mohamsson)، وزیر آموزش از حزب لیبرالها (Liberalerna)، آن را دریافت کرد.
«پول مدرسه» و انتقادها
در سوئد شهرداری محل زندگی هر دانشآموز هزینهی تحصیل او را به مدرسه میپردازد، چه مدرسهی شهرداری باشد و چه مدرسهی آزاد. این مبلغ «پول مدرسه» (skolpeng) نام دارد. به نوشتهی روزنامهی داگنز نیهتر (Dagens Nyheter)، دیوان محاسبات سوئد (Riksrevisionen) و دیگران از این نظام انتقاد کردهاند که مدارس شهرداری پول کمتری از نیازشان میگیرند. همچنین چون قاعدهی سراسری دقیقی وجود ندارد، پول مدرسهی یک دانشآموز میان دو شهرداری میتواند تا ۷۰ هزار کرون در سال فرق کند.
پیشنهادهای اصلی
طبق گزارش، فهرست قیمت سراسری (riksprislistan) که ادارهی ملی آموزش (Skolverket) هر سال تعیین میکند، برای هر رشته سه قیمت خواهد داشت: مبلغی بیشتر برای یکچهارم دانشآموزان با پایینترین امتیاز نمره از مدرسهی پایه، مبلغی کمتر برای یکچهارم با بالاترین امتیاز، و مبلغ معمول برای بقیه. به نوشتهی گزارش، امتیاز نمرههای مدرسهی پایه بیشترین اثر را بر احتمال گرفتن مدرک پایان دبیرستان دارد.
بر اساس پیشنهاد دیگر، شهرداریها میتوانند با «دلایل ویژه» برخی رشتهها را هنگام محاسبهی کمک به مدارس آزاد کنار بگذارند؛ برای نمونه وقتی شهرداری پس از بسته شدن یک مدرسهی آزاد ناچار است با فوریت مدرسهی تازهای راه بیندازد. دلیل آن این است که فقط شهرداریها موظفاند همیشه برای ساکنان خود آموزش فراهم کنند. گزارش «مبالغ مشروط» را هم پیشنهاد میکند: شهرداری میتواند برای پول بیشتری که به مدرسهای آزاد، مثلاً مدرسهای ویژهی دانشآموزان نیازمند حمایت یا مدرسهای در مناطق کمجمعیت، میدهد شرط بگذارد و اگر شرط رعایت نشد، پول را پس بگیرد. شهرداریهای هر منطقهی همکاری نیز موظف میشوند دربارهی بودجهی دبیرستانها با یکدیگر مشورت کنند. پیشتر اسکولوِرکت هم خواستار جای بیشتر برای رشتههای حرفهای دبیرستان شده بود.
حداقل الزامی کنار گذاشته شد
بازرس بررسی کرد که آیا یک حداقل الزامی سراسری برای پول مدرسه در دبیرستانها ممکن است. بر اساس محاسبهی گزارش، با چنین قاعدهای ۲۷ درصد از شهرداریها زیر این حد قرار میگرفتند و باید در مجموع ۶۷۶ میلیون کرون به مدارس خود اضافه میکردند، به طور میانگین ۱۳ هزار و ۲۰۰ کرون برای هر دانشآموز. گزارش نتیجه گرفته که این تغییر بزرگ با دلایل کیفی توجیه نمیشود و دخالت بزرگی در خودگردانی شهرداریهاست، و به همین دلیل آن را پیشنهاد نکرده است.
در بخش نخست همین تحقیق دربارهی مدرسهی پایه، که تابستان ۲۰۲۵ منتشر شد، هولمدال پیشنهاد کرده بود شهرداریها به دلیل هزینههای اضافهشان ۶ درصد از کمک به مدارس آزاد کم کنند. به نوشتهی داگنز نیهتر، دولت آن گزارش را به اندازهی کافی خوب ندانست و کنار گذاشت.
قدم بعدی
گزارش پیشنهاد میکند تغییرات از ۱ اکتبر ۲۰۲۷ اجرا شود. طبق روال معمول، گزارش اکنون برای اظهار نظر به نهادهای مربوط فرستاده میشود و پس از آن دولت تصمیم میگیرد که لایحهای به پارلمان بدهد یا نه.
منبع:دولت سوئد (SOU ۲۰۲۶:۶۵)داگنز نیهتر




