شنبه ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ در سوئد «روز همه مقدسان» یا آلا هِلگونس داگ (Alla helgons dag) است؛ یکی از آرامترین و تأثیرگذارترین سنتهای سال. در این آخر هفته که سوئدیها آن را «آلهلگونا» (allhelgona) مینامند، صدها هزار نفر به گورستانها میروند و برای یاد درگذشتگان بر سر مزارها شمع روشن میکنند. منظرهی هزاران شمع کوچک در تاریکی زودهنگام نوامبر، برای بسیاری از تازهواردان یکی از ماندگارترین تصویرهای پاییز سوئد است.
چرا همیشه شنبه است؟
به گفتهی مؤسسه زبان و فرهنگ عامه سوئد (Institutet för språk och folkminnen، ایسوف)، این مناسبت از دوران کاتولیک در سوئد وجود داشته و در تقویم کلیسایی والنتونا (Vallentunakalendariet) از سال ۱۱۹۸ ثبت شده است. در اصلاح تقویم سال ۱۷۷۲ این روز از فهرست تعطیلات حذف شد و در سال ۱۹۵۳ دوباره به آن بازگشت. از آن زمان قرار شد این تعطیلی همیشه به شنبهای بیفتد که میان ۳۱ اکتبر و ۶ نوامبر قرار دارد. از همین رو این تعطیلی رسمی برای بیشتر شاغلان روز مرخصی اضافهای به همراه ندارد.
چند نام نزدیک به هم در تقویم سوئدی دیده میشود که اغلب با هم اشتباه گرفته میشوند:
- آلا هلگونس داگ (Alla helgons dag): تعطیل رسمی، شنبه ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶.
- آلهلگوناآفتون (allhelgonaafton): جمعهی پیش از آن، امسال ۳۰ اکتبر.
- آلا خِلارس داگ (Alla själars dag) یا «روز همه ارواح»: یکشنبهی پس از آن، امسال ۱ نوامبر؛ روزی که در کلیسای سوئد (Svenska kyrkan) بهطور ویژه به یاد درگذشتگان نزدیک اختصاص دارد.
- هالووین (Halloween): همیشه ۳۱ اکتبر؛ امسال درست با خود روز همه مقدسان همزمان است.
شمع بر سر مزار؛ سنتی نه چندان کهن
کلیسای سوئد مینویسد روشن کردن شمع روی گورها بهعنوان رسمی همهگیر، کمتر از یک قرن قدمت دارد، اما امروز جای محکمی در فرهنگ سوئد پیدا کرده است. با اینکه روز ویژهی یادبود درگذشتگان یکشنبه است، بسیاری از مردم از همان شنبه شمع روشن میکنند. شرکت در این سنت به دین و باور ربطی ندارد و گورستانها برای همه باز است؛ بسیاری فقط برای قدمزدن در فضای آرام و روشن از شمع به آنجا میروند.
هالووین پدیدهی تازهتری است. به گفتهی موزه نوردیک (Nordiska museet) نخستین نشانههای آن در سوئد به جشنهای دانشجویان آمریکایی در اوایل دهه ۱۹۵۰ برمیگردد، اما بهصورت گسترده از اواخر دهه ۱۹۸۰ دیده شد و از دهه ۱۹۹۰ میان کودکان و نوجوانان رواج یافت. ممکن است این روزها کودکان با لباس مبدل زنگ در را بزنند و بگویند «بوس الر گودیس» (bus eller godis)، یعنی «شیرینی بده وگرنه شیطنت میکنیم».
اگر به گورستان میروید: چکلیست عملی
- از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنید. به اعلام شهرداری استکهلم، حدود ۷۰ هزار نفر هر سال در این آخر هفته از گورستان جنگلی اسکوگسشورکوگوردن (Skogskyrkogården) در اِنخده (Enskede) دیدن میکنند؛ مجموعهای که در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد. شنبه ۳۱ اکتبر از ساعت ۱۰:۰۰ تا ۲۱:۰۰ ورود خودرو به این گورستان ممنوع است (بهجز اتوبوس، تاکسی و خودروهای فردتیانست (färdtjänst)). شهرداری پیشنهاد میکند با خط سبز مترو در ایستگاه ساندسبوری (Sandsborg) پیاده شوید و پیاده بروید؛ اتوبوس ۱۸۳ هم برای کسانی که راهرفتن برایشان دشوار است، داخل گورستان مسیر دایرهای دارد.
- در یوتبوری گورستانهای اوسترا شورکوگوردن (Östra kyrkogården) و اوریریته نیا شورکوگوردن (Örgryte nya kyrkogård) شنبه از ساعت ۱۱:۰۰ تا ۱۸:۰۰ کاملاً بدون خودرو هستند.
- مزار را آنلاین پیدا کنید. در سایت svenskagravar.se یا سرویس «پیدا کردن مزار» (Hitta graven) شهرداری استکهلم میتوان با نام فرد محل دفن را جستوجو کرد.
- به خطر آتشسوزی توجه کنید. شمعها را با فاصله از هم و دور از درخت و بوته بگذارید. در اسکوگسشورکوگوردن مشعلهای بیرونی (marschaller) ممنوع است.
- شمع مناسب بخرید. کلیسای سوئد شمع استئارینی با نشان زیستمحیطی «قو» (Svanen) و فانوسهای چندبارمصرف را توصیه میکند. در یادبودگاههای جمعی (minneslund) معمولاً فقط گل بریده و شمع داخل ظرف مجاز است.
- چراغقوه همراه داشته باشید. هوا زود تاریک میشود و با آغاز وقت زمستانی در بامداد یکشنبه ۲۵ اکتبر، عصرها باز هم زودتر تاریک خواهد شد.
کسانی که امسال یکی از نزدیکان خود را از دست دادهاند، میتوانند دربارهی کارهای اداری پس از مرگ در این راهنمای خبر سوئد بیشتر بخوانند. برنامهی دقیق هر گورستان، از ساعت باز بودن نمازخانهها تا محدودیتهای رفتوآمد، روی سایت اداره گورستانهای همان شهر یا محله منتشر میشود.
منبع:Institutet för språk och folkminnenSvenska kyrkanStockholms stad – SkogskyrkogårdenGöteborgs begravningssamfällighetNordiska museet




